Onlangs verscheen de indringende film Generatie Bhagwan, gemaakt door een Nederlandse documentaire-maakster. En een paar jaar geleden was op Netflix al de documentaire Wild Wild Country over Osho en zijn community te zien.
Beide documentaires laten de duistere kanten zien van het leven in een community van een spiritueel leraar die lange tijd door velen op handen gedragen werd.
De keerzijde van Osho
Hoewel het woord tantra in Generatie Bhagwan niet genoemd wordt, kunnen we niet ontkennen dat Bhagwan – die zich later Osho ging noemen – een tantraleraar was. Hij was een leraar van Indiase afkomst die (neo)tantra toegankelijk maakte voor westerlingen.
Osho heeft wijze dingen gezegd en een aantal bijzondere meditaties ontwikkeld. Denk aan de Dynamic, Kundalini, Chakra Breathing, Nadabrahama en Mahamudra.
Echter, intussen weten we dat er door en rond hem ook dingen gebeurd zijn die absoluut niet oké waren en die voor sommige mensen zelfs ronduit schadelijk zijn geweest. Daarbij gaat het vooral om seksueel misbruik binnen zijn communities (met name: seks door volwassen mannen met jonge minderjarige meisjes) en zijn houding jegens en kijk op kinderen (namelijk: een belemmering voor de ouders op hun spirituele pad). Maar we kunnen tevens kritisch zijn op bijvoorbeeld zijn overdadige leefstijl en de vaak intense methoden voor bevrijding en heling.
Bevrijding boven alles
Een aantal zaken moeten we wel in de tijdsgeest plaatsen, met onder andere in het westen de seksuele revolutie in de jaren 60 en 70. Het was een tijd van seksuele bevrijding met tegelijkertijd weinig tot geen kennis van zaken als het gaat om het zenuwstelsel, trauma of consent. Zelfs toen ik zelf rond 2005 intensief met tantra begon, was dat er allemaal nog nauwelijks. Er werden een hoop gekke dingen gedaan en niet alles ging er even subtiel aan toe. De mensen rondom Osho (en in de verdere neo-tantra wereld) wilden zich losmaken van oude systemen en beperkingen. Ze wilden werkelijk VRIJ ZIJN. En een strijd voor vrijheid kan ook ten koste van anderen gaan. In dit geval bijvoorbeeld dus van kinderen en jongeren in de gemeenschap.
Geen Osho-volgeling
Zelf heb ik me nooit aangetrokken gevoeld door de beweging van Osho en ik ben dus ook nooit een volgeling geworden.
Wel zijn er een paar meditaties die we af en toe in onze Intensive Jaartraining gebruik. Deze meditaties kan ik los zien van de foute dingen die er gebeurd zijn. Als ik al een meditatie niet meer zou gebruiken, dan heeft dat te maken met de vraagtekens die ik zet bij het nut van een bepaald onderdeel. Denk aan de catharsis tijdens de Dynamic die voor mensen met een gevoelig zenuwstelsel en/of te weinig veiligheid in hun systeem echt (te) overweldigend kan zijn. Overigens zie je in de documentaire grensoverschrijdend gedrag tijdens een catharsis in beeld, maar dat kan in principe niet tijdens een Dynamic zijn, aangezien de instructie daar is dat je op jezelf blijft.
Zelfreflectie
Het is belangrijk dat we ons allemaal bewust worden en blijven van de risico’s van (tantrische. spirituele, religieuze) gemeenschappen en leraren. Ik hoop daarom dat wij met elkaar de documentaire gebruiken als aanleiding om onszelf en anderen vragen te stellen.
Bijvoorbeeld:
– Van welke (spirituele, tantrische, kerkelijke) gemeenschap voel ik mij onderdeel?
– Heb ik de neiging om binnen deze community mee te gaan in bepaald gedrag dat mogelijk schadelijk is, voor mezelf en/of voor anderen?
– Zie ik anderen binnen de gemeenschap gedrag vertonen dat mogelijk schadelijk is voor die persoon of voor anderen?
– In hoeverre geloof en volg ik alles wat de leraar of begeleider zegt?
– Ben ik mogelijk blind aan het worden voor de tekortkomingen van mijn leraar of begeleider?
– Zie of voel ik bij mijn leraar of begeleider dingen die voelen als machtsmisbruik?
– Hoe wordt er binnen de gemeenschap omgegaan met seksualiteit? Hoe ga ik zelf bijvoorbeeld om met de (seksuele) levensenergie die bijvoorbeeld via tantra vrijer gaat stromen? Kan ik mezelf daarin containen? En kan mijn leraar of begeleider dat ook?
En nu?
Bij Bliss zullen we af en toe meditaties van Osho blijven inzetten, maar gebruiken we geen teachings of quotes van hem. Dit deden we overigens al zelden.
De documentaire heeft ons verder opnieuw gesterkt in ons principe dat deelnemers en teamleden tijdens workshops en trainingen niet in seksuele handelingen gaan. Want hoe mooi ervaringen in seksualiteit ook kunnen zijn, binnen een community met trainingen brengt het tevens een risico op (machts)misbruik met zich mee.
Verder onderschrijven we bij Bliss Your Body de Ethische Gedragscode van TantraWijzer (te vinden op www.tantrawijzer.nl). Die richtlijnen gelden voor de begeleiders en assistenten. Mocht er iets zijn in ons gedrag (of dat van andere deelnemers) dat voor jou niet kloppend voelt, dan vraag ik je om dat in te brengen. Je mag ons hier altijd over mailen of bellen.
Zo blijven we met elkaar alert en bewust op allerlei mogelijke schaduwkanten binnen tantra en communities.
Meer info
wendy@blissyourbody.nl
Jaartraining
Bekijk hier onze Intensive Tantra Jaartraining.
