Onlangs kreeg ik voor mijn verjaardag van Remi dit prachtige beeld van Nataraj (officieel: Naṭarāja), de dansende Shiva, cadeau.
Ik blijf me verwonderen over de symboliek die in dit beeld verborgen zit.
In eerste instantie zie je waarschijnlijk gewoon een dansende Shiva, genietend van het leven. Niks geen verval te zien.
Echter, zijn lichaam beeldt binnen klassieke tantra prachtig de vijf fasen van het menselijk bestaan én – op een dieper niveau – van onze spirituele ontwikkeling uit. Inclusief dus dat verval.
Herken jij onderstaande vijf fasen en symbolen in het beeld?
1. Schepping/creatie/uitstoot: de achterste rechterhand heeft een drum vast, die staat voor de creërende pulsering van het leven
2. Onderhoud/behoud/instandhouding: de voorste rechterhand laat de abhaya mudra zien die symbool staat voor bescherming
3. Verval/vernietiging/transformatie: de achterste linkerhand heeft het vuur vast waarin alles dat niet ‘waar’ is wordt verbrand (of: getransformeerd)
4. Verhulling/versluiering/vergeten wat we werkelijk zijn: de voorste linkerarm houdt het hart van Shiva uit beeld en/of: zijn rechtervoet staat op Amaspara, de demoon van onwetendheid
5. Herinnering/openbaring/bevrijding via genade: weer gaan zien en ervaren wat je werkelijk bent: de linkervoet in de lucht waar de genade – de zegening van het goddelijke – uitstroomt terwijl de hand van de versluiering er naar wijst.
Interessant is dat mainstream hindoeïsme, met de drie goden Brahma, Vishnu en Shiva vooral uitgaat van de eerste drie fasen. Tantra, als mystieke stroming, raakt met fase 4 en 5 nog een diepere, spirituele laag aan.
Ook in chaos is orde te vinden
Nataraj beeldt dus niet zomaar een dansende god uit, maar hij is een spiegel voor de gehele menselijke ervaring, inclusief verval, lijden en de dood. Ook herinnert hij ons eraan dat er zelfs in de chaos van het leven orde, ritme en betekenis is te vinden.
Dat laatste zouden we kunnen meenemen als een sprankeltje hoop of troost als we kijken naar de huidige situatie in bijvoorbeeld Gaza, Oekraïne of Soedan.
Echter, het erkennen en accepteren van de natuurlijke cyclus van ons bestaan, waar afbraak, lijden en de dood dus ook onderdeel van zijn, zijn geen excuus om geen steun te geven aan diegenen die het zo hard nodig hebben.
Paradox van acceptatie en toch (goed) handelen
Het tantrapad is op dit punt prachtig paradoxaal: enerzijds mogen we ons realiseren dat bewustzijn zichzelf in álle vormen wil ervaren, zowel in leven als in dood, zowel in vreugde als in pijn.
EN tegelijkertijd gaan de meesten van ons – als we onszelf en alles om ons heen steeds meer als ‘de bron’ (god) herkennen en ervaren – van nature meer en meer leven vanuit compassie, respect en liefde. Tevens zullen we vanzelf steeds sterker het verlangen voelen om onze welvaart en ons welzijn met zo veel mogelijk mensen te delen.
Jij kunt op dit moment voor jezelf onderzoeken welke vorm van afbraak of loslaten je wilt toestaan in plaats van ertegen te vechten, zodat er ruimte kan komen voor iets nieuws. En tevens kun je kijken in welke vorm jij vandaag iets goeds voor een ander kunt betekenen. Hoe klein ook: dóe het vandaag.
Meer over verval (in je seksleven)…
Mijn volgende blog zal gaan over verval in je seksleven. Bijvoorbeeld omdat je lichaam en/of dat van je partner ouder wordt. Een treurig onderwerp? De blog gaat als titel hebben ‘Hoe ouder worden fantástisch kan zijn voor je seksleven’. Dus wie weet valt het met die treurigheid wel mee!
Boek
Meer lezen over het beeld van Nataraj en de betekenis ervan? Ga dan naar het boek Tantra Illuminated van Christopher Wallis, vanaf pagina 111.
