Even geen ruimte om te lezen? Luister dan de bijbehorende podcastaflevering!
Consent is anno 2025 geen onbekend begrip meer.
Het betekent letterlijk ‘instemming’ en in Jip en Janneke taal kun je het uitleggen als: in het contact met een ander doe je geen dingen die je zelf niet wilt of die de ander niet wilt.
Sinds de #MeToo beweging weten steeds meer mensen wat consent is. De Sekszusjes maakten er al eens een paar mooie tv-afleveringen over en het begrip staat ook in de Wet Seksuele Misdrijven (juli 2024) vermeld. Daar wordt het vooral gebruikt in het kader van het voorkomen van seksueel grensoverschrijdend gedrag.
Focus op ja of nee?
De groeiende aandacht voor consent is waardevol en belangrijk.
Tegelijkertijd dreigt het gevaar dat zowel in de hierboven genoemde wet, als ook in seksuele voorlichting op scholen, de aandacht vooral of alleen uitgaat naar het aangeven en respecteren van grénzen, oftewel een focus op de nee.
Een vervullend leven en fijne relaties bestaan echter niet alleen bij de gradatie van onze nee’s, maar ook van onze ja’s.
Weten wat je wil
Je zou denken dat de meeste mensen gewoon wel weten wat hun behoeften en wensen zijn, bijvoorbeeld als het gaat om aanraking en intimiteit. Maar vanuit mijn ervaring als tantrabegeleider weet ik dat lang niet alle mensen dat goed weten. Iets wat ze overigens vaak pas ontdekken als er in tantra expliciet naar gevraagd wordt.
Waarom vinden zo veel mensen het lastig om te weten en te voelen wat hun behoeften en wensen zijn en het vervolgens ook spannend vinden om er voor uit te komen?
En hoe kan het dat andere mensen het juist weer lastig vinden om hun behoeften en wensen op een positieve manier kenbaar te maken, in plaats van deze aan een ander op te dringen?
Strategieën
Blijkbaar gaan sommige mensen (waarschijnlijk al vroeg in hun leven) hun eigen wensen en behoeften achterhouden, zich aanpassen en zich vooral op de ander richten. Noem het pleasen, noem het fawnen. Dit alles gebeurt bijvoorbeeld vanuit een angst om de ander kwijt te raken.
Andere mensen gaan hun wensen en behoeften eerder op een onafgestemde manier aan de ander laten weten en mogelijk ook opleggen aan die ander. Dit alles bijvoorbeeld vanuit een angst voor tekort.
Eén ding is mij na al die jaren tantra wel duidelijk geworden: er valt voor veel mensen nog een hoop te leren als het gaat om ‘elkaar ontmoeten binnen consent’. En naar mijn mening kan (neo-)tantra hiervoor een mooie oefenplek bieden.
Wheel of Consent – dienen & aannemen (of: geven & ontvangen)
In de tantraworkshops en -trainingen bij Bliss maken we dankbaar gebruik van het Wheel of Consent van Betty Martin. Met dit model kunnen mensen oefenen met het ontdekken van en communiceren over hun wensen en grenzen in het contact met een ander. Dit gebeurt in allerlei korte oefeningen, meestal in tweetallen.
Het Wheel of Consent kent twee dimensies en vier kwadranten: ‘dienen en aannemen’ en ‘nemen en toestaan’.
In deze blog bespreken we de eerste dimensie van ‘dienen en aannemen’. De andere vind je in deel 2 van deze blog-serie.
Bij deze eerste dimensie van ‘dienen en aannemen’ komen we wel al gelijk in de knoop als het gaat om de terminologie. In de volksmond gebruiken veel mensen hier namelijk de termen ‘geven en ontvangen’ voor, omdat dat lekkerder bekt dan ‘dienen en aannemen’. Echter, deze benaming klopt officieel niet helemaal. Hoe dat zit? Lees dat straks even in deel 2. Voor nu gebruiken we de termen hier allebei.
In de dimensie van ‘dienen en aannemen’ geeft de ene persoon (de diener/gever) aan de andere persoon (de aannemer/ontvanger) een vorm van aanraking of aandacht. De wensen van de ontvanger staan hierbij centraal maar de gever blijft wel binnen de eigen grenzen. Zo vindt de aanraking of aandacht als het goed is dus ‘binnen consent’ plaats.
3-minuten spel
De meest bekende werkvorm binnen het Wheel of Consent is het 3-minutenspel.
Hierbij vraagt de gever aan de ontvanger: hoe wil jij de komende 3 minuten door mij worden aangeraakt? De ontvanger neemt de tijd om te voelen hoe die aangeraakt wil worden en spreekt dit uit. De gever voelt of deze vorm van aanraking op dat moment passend en oké voelt om te geven en zo niet, dan wordt gekeken of er een compromis gevonden kan worden. Vervolgens gaan de 3 minuten in en vindt de aanraking plaats.
Dit spel klinkt zo simpel maar als je dit vaker doet, en bij voorkeur met verschillende personen, dan gaat er een innerlijke wereld voor je open.
Nieuwe inzichten
Laat ik eens een paar inzichten noemen die – na het 3-minutenspel – vanuit de ontvangers zoal te horen waren:
- Ik vond het echt heel spannend om een keer te zeggen dat ik door het maatje waar ik toen bij uit was gekomen helemaal níet aangeraakt wilde worden. Ik zag iedereen meedoen en wilde niet afwijken. Maar ik dacht ook: het is hier juist de oefening om nee te zeggen als je een nee voelt. Dus ik heb het gedaan, hoe ongemakkelijk ik dat ook vond. En dat voelde achteraf wel als een enorme bevrijding. Ik mag gewoon nee zeggen als ik in mijn lichaam een nee voel.
- In mijn begintijd voelde ik vaak zoveel onrust dat ik de aanraking die ik gevraagd had helemaal niet écht kon ontvangen. Ik was ook altijd erg bezig met hoe het voor de gever was. Maar de laatste tijd is dit aan het veranderen. Ik richt me nu meer op wat ik in mijn lichaam voel en gebruik mijn ademhaling om de aanraking echt binnen te laten komen. En dat is super fijn!
- In een van de rondes had ik al drie keer gedacht: het mag best wat steviger, daar bij mijn schouders. Dus toen heb ik dat uiteindelijk gezegd. Maar ik kon dat alleen maar omdat de begeleider op dat moment uitsprak dat het echt de bedoeling is dat je als ontvanger vraagt om de aanraking die jíj wilt. Dat opkomen voor hoe ík het wil, wat vind ik dat moeilijk!
En enkele inzichten die vanuit de gevers kwamen:
- In een van de eerste rondes die we deden, had de ontvanger alleen gevraagd om een hand op haar rug te leggen. Op een gegeven moment ben ik haar rug toch gaan masseren. Ik had het idee dat ze dat lekker vond, dus ik snapte niet waarom de begeleider aangaf dat het niet de bedoeling was dat je méér geeft dan gevraagd is. Intussen begin ik dat beter te begrijpen.
- Ik weet nog goed de keer dat mijn ontvanger iets had gevraagd wat ik zelf ook wel héel fijn vond om te geven. Ik moest behoorlijk mijn best doen om niet mijn eigen wensen en plezier te gaan volgen. Dat was best een uitdaging maar het was fijn om dit achteraf eerlijk te kunnen bespreken met elkaar.
Door afwisselend de gever en de ontvanger te zijn, leer je in het 3-minutenspel dus spelenderwijs van alles over elkaar ontmoeten binnen consent. Belangrijk is zeker ook om tussen de oefeningen door momenten van reflectie te hebben zodat je je bewust wordt van alles wat je ervaart.
Al je nieuwe inzichten en ervaringen kun je vervolgens op allerlei plekken gebruiken: binnen intieme relaties, maar ook binnen vriendschappen, gezin, werk en daarbuiten.
Voelen in je lichaam
Een van de vele inzichten die ik zelf heb opgedaan via het Wheel of Consent is dat wensen en grenzen niet objectief en vaststaand zijn. Je kunt niet zeggen: ik wil nooit dat mijn billen aangeraakt worden. Want dit klopt misschien wel als je billen op straat hardhandig aangeraakt worden door een vreemde. Maar mogelijk niet als het gaat om aanraking door een geliefde tijdens het vrijen.
Wat je wel en niet fijn vindt, kun je dus niet ‘uit je hoofd leren’. Wel vraagt het dat je goed in contact bent met jezelf en je lichaam en dat je de signalen van een ja, van een nee maar ook van een misschien (interessante twijfel!) in je lichaam leert herkennen. Het mooie aan tantra is dat het je dieper laat voelen in je lichaam, waardoor je al die signalen beter kunt gaan leren herkennen.
Tantra & Consent: 3 tips
Tip 1: Consent is een doorgaand proces; het is steeds in verandering. Wat nu een ja is, kan straks een nee zijn en omgekeerd. Je eigen wensen en grenzen zijn dus veranderlijk, maar ook de grenzen en wensen van een ander (zoals een partner) staan nooit vast. Consent is dus iets waar je altijd mee bezig blijft. Ook tijdens tantraworkshops.
Tip 2: De afwezigheid van een nee is niet hetzelfde als een ja. Dit is waar de Wet Seksuele Misdrijven ook over gaat. Seks dient een activiteit te zijn waarbij het duidelijk is dat alle betrokkenen het willen. Belangrijk daarbij is dat je allebei ook echt in staat moet zijn om consent te geven. Als iemand dronken, onder invloed van drugs of ‘bevroren’ is, kan dat niet of moeilijk. De staat van tijdelijk ‘bevroren’ zijn (als overlevingsmechanisme op een situatie die als gevaarlijk ervaren wordt) is daarbij het moeilijkst te herkennen, maar komt regelmatig voor. En ja, dat kan ook tijdens tantraworkshops gebeuren. Belangrijk voor deelnemers én begeleiders om hier alert op te zijn.
Tips 3: Machtsverschillen kunnen van invloed zijn op het proces. Iemand kan bijvoorbeeld te snel ja zeggen vanwege een machtsverschil, uit angst voor mogelijke consequenties van een nee. Goed om je hier van bewust te zijn, als je op een plek bent waar er (grote of kleine) machtsverschillen tussen mensen zijn. Ook binnen tantra dien je hier op te letten, omdat een begeleider of masseur een andere positie heeft dan een deelnemer/cliënt en dit machtsverschil niet misbruikt dient te worden.
Zelf ervaren?
Mogelijk wil je zelf ook gaan ervaren wat het Wheel of Consent jou kan brengen. Of je bent er al mee bekend maar weet dat je er nooit genoeg mee kunt oefenen.
Dat kan tijdens onze cursus Touched by Touch van twee zaterdagen die op 20 september 2025 start. De cursus is geschikt voor beginners maar ook voor meer ervaren mensen in tantra. De kleren blijven aan en er vinden geen seksuele handelingen plaats.
Achtergrondinformatie
* Meer informatie over Wheel of Consent vind je op de website van Betty Martin.
* Hier vind je een recent artikel uit de Guardian waarin het Wheel of Consent wordt genoemd.
* In dit filmpje hoor je vier kenmerken van consent waarop bovengenoemde drie tips zijn gebaseerd
Lees ook deel 2!
In deze blog kon je lezen over de dimensie ‘dienen en aannemen’ van het Wheel of Consent Dit was deel 1.
Deel 2 van deze blogserie gaat over de meer spannende dimensie ‘nemen en toestaan’, waarbij je een ander mag aanraken voor jóuw plezier.
In deel 3 lees je o.a. hoe je met de visie van klasssieke tantra ook voorbij het Wheel of Consent kunt gaan.
Je kunt ook deze podcastaflevering luisteren waarin je een samenvatting hoort van de gehele blogserie.
